द्राक्ष बागेत काडी परिपक्व होणे हा अतिशय महत्त्वाचा टप्पा आहे. काडी व्यवस्थित पक्क झाली, तरच पुढील हंगामात (ऑक्टोबर छाटणीनंतर) उत्कृष्ट दर्जाचे घड निघतात आणि चांगले उत्पादन मिळते.
एप्रिल छाटणीनंतर (खरड छाटणी) काडी व्यवस्थित तांबट रंगाची आणि परिपक्व होण्यासाठी खालीलप्रमाणे नियोजन करावे:
१. खत व अन्नद्रव्य व्यवस्थापन (Nutrient Management)
काडी परिपक्वतेसाठी नत्राचे (Nitrogen) प्रमाण कमी करून स्फुरद (Phosphorus) आणि पालाश (Potash) या अन्नद्रव्यांवर भर देणे गरजेचे आहे.
* नत्राचा वापर थांबवणे: काडी पक्वतेच्या काळात (साधारण 50 ते 60 दिवसांनंतर) नत्रयुक्त खते (उदा. युरिया, अमोनियम सल्फेट) पूर्णपणे बंद करावीत. जास्त नत्रामुळे काडी लुसलुशीत राहते आणि परिपक्व होत नाही..
* स्फुरद (P) आणि पालाश (K) देणे:.
◦ या काळात जेरार्ड सोल्युशन (05:08:40) 3 ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यामध्ये मिसळून 5 ते 6 दिवसांच्या अंतराने 2 ते 3 फवारण्या कराव्यात..
◦ जमिनीतून ड्रिपद्वारे जेरार्ड सोल्युशन एकरी 3 किलो..
* या व्यतिरिक्त पानांची कार्यक्षमता टिकवून ठेवण्यासाठी मॅग्नेशियम आणि सल्फर देखील यात आहे..
२. पाणी व्यवस्थापन
पाण्याचे नियोजन काडी पक्वतेमध्ये अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावते.
* पाणी कमी करणे: काडी तांबट पडू लागताच बागेला पाण्याचा ताण देणे सुरू करावे. पाणी पूर्णपणे बंद करू नये, परंतु नेहमीपेक्षा ३०% ते ४०% पाणी कमी करावे..
* ताण देणे: जमिनीला हलका ताण बसल्यामुळे झाडाची शाकीय वाढ (Vegetative growth) थांबते आणि काडीमध्ये अन्नसाठा (Carbohydrates) साठवून काडी पक्व होण्यास मदत होते..
३. शेंडे मारणे
* शेंडे थांबवणे: काडीची नको असलेली वाढ रोखण्यासाठी शेंडे वेळेवर मारावेत (Pinching). यामुळे झाडाची ऊर्जा शेंडा वाढवण्याऐवजी काडी परिपक्व करण्याकडे वळवली जाते..
* बगला काढणे: मुख्य काडीवरील अनावश्यक फुटवे किंवा बगलफूट वेळोवेळी काढून टाकावी, जेणेकरून मुख्य काडीला पुरेसा सूर्यप्रकाश आणि अन्न मिळेल..
४. सूर्यप्रकाश आणि हवा खेळती ठेवणे
* काडी पक्व होण्यासाठी कॅनोपी (पानांचा पसारा) सुटसुटीत असणे आवश्यक आहे..
* गर्दी झालेली पाने किंवा काड्या विरळ कराव्यात, जेणेकरून बागेत थेट सूर्यप्रकाश आणि हवा खेळती राहील. सूर्यप्रकाशामुळे काडीचा रंग तांबट होण्यास मोठी मदत होते..
५. रोग व कीड नियंत्रण
काडीवरील पाने निरोगी राहिली तरच प्रकाशसंश्लेषण (Photosynthesis) व्यवस्थित होऊन अन्न तयार होते आणि काडी पक्व होते.
* करपा (Anthracnose) आणि तांबेरा (Rust): या रोगांमुळे पाने गळू शकतात. पाने गळल्यास काडी कच्ची राहते. यासाठी बोर्डो मिश्रण (०.५% ते १%) किंवा योग्य बुरशीनाशकाची (उदा. कॉपर ऑक्सिक्लोराईड किंवा टेबुकॉनाझोल) फवारणी करून पाने शेवटपर्यंत निरोगी ठेवावीत..
* थ्रिप्स आणि पिठ्या ढेकूण (Mealybug): यांच्या नियंत्रणासाठी योग्य कीटकनाशकांचा वापर करावा..
महत्त्वाचा सल्ला: काडी परिपक्व होत असताना काडीचा रंग हिरव्यापासून हलका तपकिरी/तांबट होऊ लागतो. साधारणपणे ऑक्टोबर छाटणीपूर्वी किमान ७०% ते ८०% काडी तांबट आणि कडक (पक्व) झालेली असणे आवश्यक आहे. या काळात झाडाला विश्रांती मिळणे देखील तितकेच गरजेचे आहे.
